sábado, 6 de abril de 2013

Historia do espárrago


A pesar do dramatismo da situación que describe, Justo Serna escribe con humor. Serna é un catedrático da Universidade de Valencia, especialista no que se coñece como “historia cultural”. Alimenta un interesante blogue que se chama Los Archivos de Justo Serna. Recentemente publicou na prensa un artigo, “El capital no tiene patria”, que tamén está no seu bloque aínda que co título de “Historia del espárrago”. Entre outros moitos, o concepto de “globalización” sobrevoa todo a artigo; e tamén o de “capitalismo”.
"A los chinos les debemos grandes hallazgos, enormes contribuciones. Los valencianos, por ejemplo, no seríamos nada sin la pólvora de la que ellos son pioneros. Nos gusta hacer castillos en el aire para asombrar a vecinos y visitantes y nos place asustar a locales y foráneos con nuestras explosiones terrenales. Es una machada, cosa cultural y telúrica. Somos un poco fanfarrones, ya saben.
A los chinos, aquí asentados, les debemos los bazares a los que acudimos. ¿Quién no ha recurrido a estas tiendas de baratijas y comestibles? Se esfuerzan por endosarnos el producto aun cuando no sea exactamente lo que buscamos. Me cuenta un familiar que la palita para remover y recoger la caca del gato, algo que necesitaba para su minina, acabó comprándola en un Chino tras la insistencia que puso el comerciante asiático. Una vez fuera del establecimiento la herramienta le resultaba inservible, pero por unos pocos céntimos, ¿qué iba a hacer?, admitió. Pues eso: premiar al esforzado negociante.
A los chinos de la China popular o de Taiwan les debemos parte de la indumentaria que vestimos. Amancio Ortega ha trasladado su producción de textiles creando puestos de trabajo en ciudades orientales. Allí los nativos, apiñados en naves propias de tiempos decimonónicos, los fabrican con salarios reducidos y en condiciones precarias. Aquí, gracias a los asalariados asiáticos de don Amancio, nos mostramos como clientes distinguidos. Al menos los miles y miles de jóvenes españoles que seguramente carecen de empleo, pero lucen muy modernos. O muy rumbosos.
A los chinos les debemos todo tipo de artefactos tecnológicos. Un amigo me muestra un smartphone de línea blanca. Literalmente de línea blanca: es de ese color y además no le veo la marca. Es una  perfecta reproducción de un móvil de gama alta y muy apreciado por todos los públicos. No se cuántas horas habrá detrás de su producción. Gracias a nuestros móviles, a nuestras tabletas, a nuestros ordenadores, alimentamos o mal alimentamos a un ejército industrial de asiáticos. Aquí, los desempleados de unas fábricas y servicios clausurados esperan una ocupación poco probable. Forman lo que Karl Marx llamó un ejército industrial de reserva.
Leo en El País que el Gobierno de la República Popular ha decretado migraciones masivas del campo a la ciudad. Tal cosa debería ocurrir en pocos años y supondría el traslado de 200 millones de chinos. Los imaginamos ya hacinados en las periferias urbanas produciendo las quincallas o las joyas industriales que los occidentales precisamos:  aumentando la fabricación que en Europa se pierde, es decir, ordenadores, tabletas, frigoríficos, móviles y escobillas de baño.
Alemania se enorgullece de su tecnología y sus productos sofisticados, tan apreciados. Nada, nada. En poco tiempo será también una industria en declive, quizá un país fallido. ¿Dónde están los ordenadores alemanes. ¿A quién se los venden? ¿Y sus teléfonos? Los coches y los electrodomésticos germanos aún se exportan y tienen prestigio, se responderá. Nada, nada. También  en pocos años, los autos y los cachivaches asiáticos sustituirán el parque móvil y semoviente de los occidentales. ¿Que eso no sucederá? No: ya está sucediendo.
A los chinos les debemos una gastronomía agridulce, con pollo, repollo, lechuga, almendras, gambas, arroz y rollitos. Es un almuerzo que nos resultaba exótico y económico, un tentempié o una comilona que en estos momentos ya no apreciamos. Pero los orientales, avispados como son, han decidido cambiar y ahora nos sirven, por ejemplo, sepia, sepionet, calamares, patatas bravas y cerveza: lo más demandado por el valenciano que sale a picar.
El mundo cambia vertiginosamente y nos aferramos a las rutinas. Yo acostumbro a comprar en distintos establecimientos las vituallas de la casa: en el supermercado o en el paquistaní de la esquina. Y cuando puedo me escapo al Mercado Central. Soy un comprador con prisas… No suelo examinar las etiquetas de los productos. Por pereza, por irresponsabilidad: qué sé yo. Pues bien, a partir de ahora lo haré. Esta semana, mi cuñada me ha hecho un gran descubrimiento: los espárragos enlatados que adquiero en Mercadona o en Consum también son chinos.
Quedé estupefacto cuando me lo confesó. Al corroborarlo me daban ganas de mandar a freír espárragos a los responsables de ambas empresas; me daban ganas de mandarlos a escarbar cebollinos. De repente pensé en los ricos trigueros de España: en trigueros, en rústicos y en carniceros. De repente pensé en Amancio Ortega y en Juan Roig, en su patriotismo. Según dice el castizo, tiene cojones la cosa. Como los espárragos de Navarra, tan cojonudos. El capital no tiene patria ni corazón, su alma ha emigrado, y nosotros estamos descolocados. O mejor, deslocalizados: como los millones de chinos a los que su Gobierno sin alma también forzará a emigrar".
Justo Serna, “El capital no tiene patria”, 3.04.2013.

lunes, 18 de marzo de 2013

Fracking

Wikipedia define a fracturación hidráulica (coñecida polo seu nome en inglés: fracking) como unha técnica que permite “posibilitar o aumentar la extracción de gas y petróleo del subsuelo. El procedimiento consiste en la inyección a presión de algún material en el terreno, con el objetivo de ampliar las fracturas existentes en el sustrato rocoso que encierra el gas o el petróleo, y favoreciendo así su salida hacia el exterior. Habitualmente el material inyectado es agua con arena y productos químicos, aunque ocasionalmente se pueden emplear espumas o gases”. Aínda que se trata dunha técnica coñecida dende o século XIX, o seu uso masivo non se produce ata ben entrado o século XX.
Estamos ante unha técnica que provoca non pouca oposición en moitas comunidades, como en Cádiz. Se pinchas aquí poderás ver unha breve e sinxela explicación en imaxes das razóns contrarias ao fracking.

sábado, 9 de marzo de 2013

Charla sobre o sistema agrario na nosa comarca, por Sheila Sandá

Sheila escribiu unha crónica da charla que sobe o sistema agrario de Arzúa-Terra de Melide impartiron na nosa clase dous representantes do Sindicato Labrego Galego.
  -->
“O venres 1 de marzo tivemos unha interesante charla a cargo de dúas persoas pertencentes ao Sindicato Labrego Galego (SLG): Xulio e Diego.
Durante esta exposición primeiramente achegáronnos diferentes datos sobre o actual sistema agrario de toda a comarca e logo, na segunda parte, dende o punto de vista de Xulio, tratou de  analizar tanto os problemas actuais que acarrea o sector como unha visión a curto prazo do mesmo.
Durante a primera parte da charla coñecimos que a nosa comarca, na que se inclúen as localidades de Arzúa, Boimorto, Melide, Santiso, Sobrado, Toques e Touro, existen máis de 3500 explotacións gandeiras e 11 montes veciñais en man común, característica propia e única de Galicia.
Tamén coñecimos que predomina a superficie forestal e, segundo os datos do SLG, o 51% das explotacións gandeiras son de leite, seguido de 35% que pertence ao sector vacún-carne; o resto pertence a outros tipos. Cabe destacar a apicultura dentro dese 6% dado que a presenza de colmeas é frecuente na nosa contorna.
O tipo de gando predominante é o bovino, que representa as 3/4 partes do total, unhas 51.378 cabezas, seguido do porcino (1/4, unhas13.858 cabezas).
Na segunda parte da charla, Xulio ofreceunos o seu punto de vista sobre a evolución histórica das explotacións agrarias, dunhas décadas atrás ata o de agora. Anteriormente, caracterizábanse por seren explotacións familiares nas que predominaba unha economía de subsistencia e autoconsumo; tampouco existía un gran avance tecnolóxico nin o beneficio dos propietarios era excesivo.
A situación cambiou despois da entrada na Unión Europea, que para Xulio tivo moitos efectos negativos para o conxunto das explotacións galegas, o que repercute ata hoxe na nosa economía. As explotacións sufriron cambios relacionados coa imposición de límites na produción de leite e duns prezos nada favorecedores para os gandeiros. Isto supuxo que algúns agricultores tiveran que adaptar as súas explotacións ás normas europeas, o que conlevou gastos difícilmente custeables polas explotacións; moitas explotacións tiveron que pechar ou realizar unha reconversión, ben transformando a produción de leite en produción de carne, como foi o caso da maioría de explotacións.
Na actualidade, ao estar baixo as directrices da Unión Europea, os beneficios son menores e o único que salva a pequena ou mediana explotación son as axudas da PAC (Política Agraria Comunitaria), que esixen o cumprimento duns requisitos específicos.
A realidade actual para calquera persoa que ten unha explotación é a de tratar de cubrir gastos xa que o marxe de ganancias é tan ínfimo que só dá para sobrevivir. Por iso moitas persoas teñen un traballo a tempo parcial que se poida combinar co traballo das explotacións. Outro dos perigos que afectan a situación actual do mundo agrario é a inexistencia de relevo xeracional para os propietarios que se xubilban, o que augura un futuro incerto para as pequenas explotacións gandeiras.
Algunhas explotacións intentan realizar unha produción ecolóxica para racionalizar gastos e mellorar a calidade dos productos. Con isto compran menos produtos derivados do petróleo e consiguen mellores resultados. Na comarca existen cinco explotacións ecolóxicas de leite e unha de carne.
Por outra banda, os custes de produción dos labregos tamén se ven afectados polo problema da terra xa que non hai suficiente: destínase maioritariamente a usos de carácter forestal.
A charla rematou cunha rolda de preguntas".
Sheila Sandá Rico
2º Bacharelato B
 
Hai outras entradas neste blogue sobre o problema do leitee sobre o documental Vendo una vaca lechera. Tes máis fotos da charla na web no Instituto.

miércoles, 20 de febrero de 2013

O problema do leite, por Carla Rey Blanco


O pasado xoves 14 de febreiro, recibimos unha charla sobre o mundo rural e todo o relacionado con este ámbito. Pareceume realmente interesante porque este tema é algo que na actualidade ten moita 
importancia e gran cantidade de xente xoven descoñece.
Teresa Santamarina, a persoa que veu impartir a charla, foi concisa e clara nas súas explicacións.
Segundo nos dixo, todo comezou coa entrada en 1986 de España na UE, institución internacional creada para que todos os estados europeos membros gobernen en común. Cando o país ingresou nela, a produción de leite era excedentaria, é dicir, producía por riba da demanda dos compradores. Pero este estado foi mudando ao longo dos anos. Pasou por períodos en que a produción interior non era suficiente e foi necesaria a importación de produtos doutros países.
Actualmente, atopámonos nunha situación de crise, crise que afecta tamén a este sector. Os produtos do campo non teñen o valor que deberían. Os gandeiros non cobran polo seu traballo a cantidade xusta. Cada vez extínguense máis as explotacións gandeiras, xa que moitos dos propietarios non poden facerse cargo de tantos gastos sen recibir unha cantidade proporcional ao traballo levado a cabo durante o ano.
Hoxe en día, as granxas son cada menos, pero máis grandes. Por tanto, é necesaria unha xestión, e para que esta xestión sexa a adecuada, os gandeiros deben ter unha formación que lles permita sacar adiante a súa empresa.
Estas explotacións reciben subvencións da PAC (Política Agraria Comunitaria), desenvolvida pola UE. Sufriu un cambio importante a partir do 2005: os gandeiros pasaron a cobrar un tanto por cento establecido, independentemente da cantidade de produción. Foi o chamado pago único que, por outra banda, está vinculado ao cumprimento dunha serie de normas medio ambientais, sanitarias, de xestión, etc.
Outro aspecto da UE son as chamadas Políticas de Desenvolvemento Rural. A intención destas é a consecución dunha maior diversificación das zonas rurais, o aumento da competitividade agrícola e a mellora do entorno rural e o seu medio ambiente.
Cada sete anos celébrase en Bruxelas unha asemblea para modificar, engadir ou anular reformas agrarias, a maiores das pequenas reunións que se convocan ao longo de todo o ano para asegurar que todo funciona debidamente.
Actualmente, coa crise que atravesa o país, os gandeiros saen ás rúas a facer públicas as súas protestas. Pretenden reivindicar os seus dereitos e que se lles valore o seu traballo como calquera outro. A día de hoxe, por exemplo os gandeiros non cobran todo o que lles corresponde polo leite, xa que a elaboración deste ten uns gastos que teñen que afrontar; o xusto sería que cobrasen o suficiente como para facerlles fronte e seguir adiante. Pero hai moitos factores (a crise un dos máis importantes) que colaboran á desaparición de tantas granxas e explotacións. De seguir así, coido chegaremos ao atraso preindustrial.

Carla Rey Blanco
2ºBACH

lunes, 18 de febrero de 2013

Perspectivas económicas

Dúas noticias recentes dannos conta da situación económica que está a vivir o país e que podemos relacionar directamente coas leccións que estamos traballando.
A primeira delas explica que a renda agraria diminuiu en2012 debido á inflación, de forma que se sitúa en niveis que nos levan ata 2002.
A segunda pon en relación a economía de Galicia cos orzamentos plurianuais da UE, que foron recentemente aprobados. O xornalista fala dunha nova reconversión: “Caerán las inversiones, se pescará menos y habrá que pasar de promesas a hechos en el cuidado ambiental de las rías”. E continúa: “La entrada de España en la entonces Comunidad Económica Europea en 1986 obligó a sacrificios en la construcción naval, la pesca y las explotaciones agrarias a cambio de ingentes ayudas que renovaron el país, a veces con proyectos de dudosa rentabilidad”.
Paga a pena facer unha lectura de vagar de ambos textos.

sábado, 16 de febrero de 2013

Reparto da terra e axudas económicas, por Daniel Regueiro


No último tema que estudamos en Xeografía trababamos sobre o sector agrario e a política que incide nel. Vimos vídeos sobre a PAC, da súa mala xestión, beneficiarios e prexudicados.
O enlace que vos deixo é un programa de Salvados do ano 2011, cuxos temas a considerar seguen vixentes na actualidade. Unha vez máis, Jordi Évole sementa a discusión. Cosechando subvenciones é o título dun programa moi completo que nos aporta moito para entender esta parte da Xeografía.
Os tema que fía todas as entrevistas son as axudas do PER e o subsidio agrario xunto coas xa coñecidas da PAC. As dúas primeiras van destinadas a xornaleiros andaluces e estremeños. Estas constan dunha miseria económica (400 euros) en comparación cos receptores das da PAC (3 millóns de euros): estade atentos á comparación que se fai delas, e ás visións que se mostran. Os partidarios das axudas aos xornaleiros defenden que serven para salvar da pobreza, dentro do posible, a quen as recibe. Pola contra, os detractores afirman que son unha áncora retrógrada que obstaculiza o desenvolvemento económico.
Así pois estas son as ideas que emerxen do fondo:
Estereotipos: Cataluña e Andalucía enfrontadas e recriminándose “que uns viven mellor ca os outros”. Apreciamos aquí unha loita de Norte contra Sur, Industria contra Campo e por extensión Capitalismo contra Comunismo. 
Xuventude: nunha visión pesimista, podemos comprobar a falta de expectativas de progreso e superación dun mozo de 18 anos que representa a unha parte da xuventude andaluza.
Cuestión de idiosincrasias: marcados pola perspectiva histórica, apreciamos dúas correntes ideolóxicas moi diferentes: a esquerda e a dereita. Neste aspecto entendese porque en Andalucía sempre trunfa o socialismo e no norte o liberalismo.
Loita de clases: na que os “pobres” consideran que os “ricos” lles botan as culpas, mentres eles quedan de inocentes”. Nesta cuestión enmarcamos unha idea que soa moi utópica, pero que fará reflexionar: o reparto da terra.
Política: unha vez máis a xestión política faise neglixente por culpa dos “catro anos”. Isto provoca que as medidas tomadas se realicen baixo a visión a curto prazo, sen sandar os problemas estruturais que España leva carrexando dende hai anos.
Finalmente non deixedes de botar ollo ás paisaxes, ás cancións que soan de fondo e sobre todo á conclusión final de Cayetano de Alba, que non deixará a ninguén indiferente.
E para rematar, incítovos a pensar. Estades de acordo coas axudas aos xornaleiros? Credes que os terratenentes deben recibir axudas da PAC? Que sistema sería máis eficiente: deixar a terra en mans privadas ou como posesión pública? Credes que este programa representa as xeneralidades aparentes ou reflicte unha realidade certa? Esta situación é sostible no tempo?
Engado algunhas citas das entrevistas:
“No somos de la extrema izquierda, somos de la extrema necesidad”.
“Somos la despensa de España”.
“Tenemos un país muy envidioso”.
“No nos hemos podido arruinar porque nunca fuimos ricos” (Cayetano de Alba)

sábado, 2 de febrero de 2013

E agora sobre acuicultura en Galicia

Las espinas del salmón, unha vez más de El escarabajo verde, trata sobre a acuicultura e, máis concretamente, sobre o conflito provocado na ría de Muros-Noia polo proxecto dunha multinacional, North West Food, de instalar unha granxa de salmón. Como en outros documentais vistos, atopamos conceptos como o de Red Natura 2000, cultivos intensivos, pesca extractiva, modelo de explotación industrial, biodiversidade, contaminación, ecosistema, cadea antrófica...