domingo, 28 de abril de 2013

Caída demográfica


O Instituto Nacional de Estatística ven de facer públicos os datos do padrón a 1 de xaneiro de 2013. No que se refire a España, cómpre destacar dous fenómenos:
  1. Por primeira vez dende que existen rexistros, a poboación española diminúe.
  2. Diminúe o número de inmigrantes.
 En Galicia tamén retrocede a poboación. O país perdeu perdió case 18.000 habitantes en 2012.

sábado, 27 de abril de 2013

Orwell e a mobilidade exterior


O tema 8 do noso libro de texto explícanos xeografía da poboación. Sabemos de crecementos naturais, coas súas taxas de natalidade e de mortalidade. Sabemos tamén de crecementos reais, nos que interveñen os movementos migratorios, inmigración e emigración.
Galicia, España foron tradicionalmente países emigrantes. As xentes marchaban na procura de mellores horizontes. Houbo un momento no que parecía que as cousas ían cambiar e chegamos a convivir con máis de cinco millóns de inmigrantes. Pero coa crise económica volvemos a ser un país de emigrantes. A diferencia está en que agora algunhas autoridades xa non falan de emigración senón de “mobilidade exterior”.
En 1948, o escritor británico George Orwell escribiu 1984, unha novela (de ficción “distópica”, chámanlle). Orwell describe unha sociedade futura totalitaria. Nela as autoridades utilizan unha nova linguaxe, a neolingua, un instrumento de control da poboación.
Recomendo a lectura dunha columna de Manuel Rivas, “La duchafría”, publicada en El País do 20 de abril de 2013:
“Cuando España entró en el club de los nuevos ricos, y no importaba el color del gato sino que cazase ratones, nuestros emigrantes pasaron a ser denominados de forma oficial “residentes ausentes”. Con inquietud metafísica, un encofrador gallego en los Alpes suizos me confesó: “Ahora ya no soy emigrante, soy un residente ausente. Estoy, pero no estoy”. El “voto emigrante” pasó a la categoría de voto de los “residentes ausentes”, de tal manera que incluso algunos difuntos se animaron a votar. Ahora que todos los gatos son pardos, de España sale otra gran oleada de gente joven y menos joven a la conquista del pan. Pero ni siquiera pueden identificarse con la condición tan honrosa de “emigrantes”. Según la ministra de Trabajo, Fátima Báñez, no cabe hablar de emigración, sino de “movilidad exterior”. Así, la emigración es presentada como una variante del turismo. Si el encofrador y el esquiador Bárcenas se cruzan por casualidad a la altura de una hermosa lavandería suiza, en realidad su situación es la misma: ambos están allí por razones de “movilidad exterior”. Por un idéntico impulso aventurero. Tenemos unos cuantos cientos de miles de nuevos movilizados en el Exterior. Dado que hay millones de inmovilizados en el Interior, es posible que se incremente esta tendencia a la deriva situacionista en nuestros jóvenes, y que la ministra de Trabajo, en ejercicio de sus dotes poéticas, proponga la figura del “interno externalizado”. En cierta forma, según las estadísticas, casi todos empezamos a sentirnos externalizados. Estamos y no estamos. La gente anda por las calles con un aire ido, de movilidad exterior. Y además el Gobierno está muy enfadado con los ciudadanos, como demuestra el anuncio de la ducha fría de Arias Cañete. Aquí hay mucho vicio. Nos hemos duchado por encima de nuestras posibilidades. Cualquier día nos echan a todos con un carné de “residentes ausentes” en los dientes”.

George Harrison, desemprego e flashmob

1. As noticias económicas son alarmantes. As últimas cifras da Enquisa de Poboación Activa, do Instituto Nacional de Estatística, falan de seis millóns de parados. E as perspectivas de futuro tampouco son optimistas.

2. Contan que George Harrison, membro de The Beatles, escribiu Heres comes the sun despois de pasar un ano cheo de dificultades persoais. Entón escribiu esta canción: “It seems as if winter in England goes on forever; by the time spring comes you really deserve it”, dixo o músico.

3. En Madrid, un grupo de músicos realiza un flashmob nunha oficina do paro. Interpretan Here comes the sun, de George Harrison:




sábado, 6 de abril de 2013

A fame e os Obxectivos do Milenio


Ao longo da primeira semana de abril de 2013 celebrouse en Madrid a Cumbre sobre Fame e Seguridade Alimentaria. Entre outros labores, esta reunión revisou un dos Obxectivos de Desenvolvemento do Milenio: o de erradicar e pobreza extrema e a fame no mundo.
Jose Graziano da Silva director, xeral da Axencia de Nacións Unidas para a Alimentación e a Agricultura (FAO), manifestou que a fame no mundo non é un problema de falta de recursos senón de acceso das poboacións famentas aos alimentos.
Lembra que os Obxectivos do Milenio son metas de desenvolvemento humano fixadas en 2000 que os 192 países membros das Naciones Unidas (ONU) acordaron acadar en 2015. Son: erradicar a pobreza extrema e a fame; acadar o ensino primario universal; reducir a mortalidade infantil; mellorar a saúde materna; combatir o VIH/SIDA, o paludismo e outras enfermidades; garantir a sustenibilidade do medio ambiente; fomentar o asociacionismo mundial para o desenvolvemento.

Historia do espárrago


A pesar do dramatismo da situación que describe, Justo Serna escribe con humor. Serna é un catedrático da Universidade de Valencia, especialista no que se coñece como “historia cultural”. Alimenta un interesante blogue que se chama Los Archivos de Justo Serna. Recentemente publicou na prensa un artigo, “El capital no tiene patria”, que tamén está no seu bloque aínda que co título de “Historia del espárrago”. Entre outros moitos, o concepto de “globalización” sobrevoa todo a artigo; e tamén o de “capitalismo”.
"A los chinos les debemos grandes hallazgos, enormes contribuciones. Los valencianos, por ejemplo, no seríamos nada sin la pólvora de la que ellos son pioneros. Nos gusta hacer castillos en el aire para asombrar a vecinos y visitantes y nos place asustar a locales y foráneos con nuestras explosiones terrenales. Es una machada, cosa cultural y telúrica. Somos un poco fanfarrones, ya saben.
A los chinos, aquí asentados, les debemos los bazares a los que acudimos. ¿Quién no ha recurrido a estas tiendas de baratijas y comestibles? Se esfuerzan por endosarnos el producto aun cuando no sea exactamente lo que buscamos. Me cuenta un familiar que la palita para remover y recoger la caca del gato, algo que necesitaba para su minina, acabó comprándola en un Chino tras la insistencia que puso el comerciante asiático. Una vez fuera del establecimiento la herramienta le resultaba inservible, pero por unos pocos céntimos, ¿qué iba a hacer?, admitió. Pues eso: premiar al esforzado negociante.
A los chinos de la China popular o de Taiwan les debemos parte de la indumentaria que vestimos. Amancio Ortega ha trasladado su producción de textiles creando puestos de trabajo en ciudades orientales. Allí los nativos, apiñados en naves propias de tiempos decimonónicos, los fabrican con salarios reducidos y en condiciones precarias. Aquí, gracias a los asalariados asiáticos de don Amancio, nos mostramos como clientes distinguidos. Al menos los miles y miles de jóvenes españoles que seguramente carecen de empleo, pero lucen muy modernos. O muy rumbosos.
A los chinos les debemos todo tipo de artefactos tecnológicos. Un amigo me muestra un smartphone de línea blanca. Literalmente de línea blanca: es de ese color y además no le veo la marca. Es una  perfecta reproducción de un móvil de gama alta y muy apreciado por todos los públicos. No se cuántas horas habrá detrás de su producción. Gracias a nuestros móviles, a nuestras tabletas, a nuestros ordenadores, alimentamos o mal alimentamos a un ejército industrial de asiáticos. Aquí, los desempleados de unas fábricas y servicios clausurados esperan una ocupación poco probable. Forman lo que Karl Marx llamó un ejército industrial de reserva.
Leo en El País que el Gobierno de la República Popular ha decretado migraciones masivas del campo a la ciudad. Tal cosa debería ocurrir en pocos años y supondría el traslado de 200 millones de chinos. Los imaginamos ya hacinados en las periferias urbanas produciendo las quincallas o las joyas industriales que los occidentales precisamos:  aumentando la fabricación que en Europa se pierde, es decir, ordenadores, tabletas, frigoríficos, móviles y escobillas de baño.
Alemania se enorgullece de su tecnología y sus productos sofisticados, tan apreciados. Nada, nada. En poco tiempo será también una industria en declive, quizá un país fallido. ¿Dónde están los ordenadores alemanes. ¿A quién se los venden? ¿Y sus teléfonos? Los coches y los electrodomésticos germanos aún se exportan y tienen prestigio, se responderá. Nada, nada. También  en pocos años, los autos y los cachivaches asiáticos sustituirán el parque móvil y semoviente de los occidentales. ¿Que eso no sucederá? No: ya está sucediendo.
A los chinos les debemos una gastronomía agridulce, con pollo, repollo, lechuga, almendras, gambas, arroz y rollitos. Es un almuerzo que nos resultaba exótico y económico, un tentempié o una comilona que en estos momentos ya no apreciamos. Pero los orientales, avispados como son, han decidido cambiar y ahora nos sirven, por ejemplo, sepia, sepionet, calamares, patatas bravas y cerveza: lo más demandado por el valenciano que sale a picar.
El mundo cambia vertiginosamente y nos aferramos a las rutinas. Yo acostumbro a comprar en distintos establecimientos las vituallas de la casa: en el supermercado o en el paquistaní de la esquina. Y cuando puedo me escapo al Mercado Central. Soy un comprador con prisas… No suelo examinar las etiquetas de los productos. Por pereza, por irresponsabilidad: qué sé yo. Pues bien, a partir de ahora lo haré. Esta semana, mi cuñada me ha hecho un gran descubrimiento: los espárragos enlatados que adquiero en Mercadona o en Consum también son chinos.
Quedé estupefacto cuando me lo confesó. Al corroborarlo me daban ganas de mandar a freír espárragos a los responsables de ambas empresas; me daban ganas de mandarlos a escarbar cebollinos. De repente pensé en los ricos trigueros de España: en trigueros, en rústicos y en carniceros. De repente pensé en Amancio Ortega y en Juan Roig, en su patriotismo. Según dice el castizo, tiene cojones la cosa. Como los espárragos de Navarra, tan cojonudos. El capital no tiene patria ni corazón, su alma ha emigrado, y nosotros estamos descolocados. O mejor, deslocalizados: como los millones de chinos a los que su Gobierno sin alma también forzará a emigrar".
Justo Serna, “El capital no tiene patria”, 3.04.2013.

lunes, 18 de marzo de 2013

Fracking

Wikipedia define a fracturación hidráulica (coñecida polo seu nome en inglés: fracking) como unha técnica que permite “posibilitar o aumentar la extracción de gas y petróleo del subsuelo. El procedimiento consiste en la inyección a presión de algún material en el terreno, con el objetivo de ampliar las fracturas existentes en el sustrato rocoso que encierra el gas o el petróleo, y favoreciendo así su salida hacia el exterior. Habitualmente el material inyectado es agua con arena y productos químicos, aunque ocasionalmente se pueden emplear espumas o gases”. Aínda que se trata dunha técnica coñecida dende o século XIX, o seu uso masivo non se produce ata ben entrado o século XX.
Estamos ante unha técnica que provoca non pouca oposición en moitas comunidades, como en Cádiz. Se pinchas aquí poderás ver unha breve e sinxela explicación en imaxes das razóns contrarias ao fracking.

sábado, 9 de marzo de 2013

Charla sobre o sistema agrario na nosa comarca, por Sheila Sandá

Sheila escribiu unha crónica da charla que sobe o sistema agrario de Arzúa-Terra de Melide impartiron na nosa clase dous representantes do Sindicato Labrego Galego.
  -->
“O venres 1 de marzo tivemos unha interesante charla a cargo de dúas persoas pertencentes ao Sindicato Labrego Galego (SLG): Xulio e Diego.
Durante esta exposición primeiramente achegáronnos diferentes datos sobre o actual sistema agrario de toda a comarca e logo, na segunda parte, dende o punto de vista de Xulio, tratou de  analizar tanto os problemas actuais que acarrea o sector como unha visión a curto prazo do mesmo.
Durante a primera parte da charla coñecimos que a nosa comarca, na que se inclúen as localidades de Arzúa, Boimorto, Melide, Santiso, Sobrado, Toques e Touro, existen máis de 3500 explotacións gandeiras e 11 montes veciñais en man común, característica propia e única de Galicia.
Tamén coñecimos que predomina a superficie forestal e, segundo os datos do SLG, o 51% das explotacións gandeiras son de leite, seguido de 35% que pertence ao sector vacún-carne; o resto pertence a outros tipos. Cabe destacar a apicultura dentro dese 6% dado que a presenza de colmeas é frecuente na nosa contorna.
O tipo de gando predominante é o bovino, que representa as 3/4 partes do total, unhas 51.378 cabezas, seguido do porcino (1/4, unhas13.858 cabezas).
Na segunda parte da charla, Xulio ofreceunos o seu punto de vista sobre a evolución histórica das explotacións agrarias, dunhas décadas atrás ata o de agora. Anteriormente, caracterizábanse por seren explotacións familiares nas que predominaba unha economía de subsistencia e autoconsumo; tampouco existía un gran avance tecnolóxico nin o beneficio dos propietarios era excesivo.
A situación cambiou despois da entrada na Unión Europea, que para Xulio tivo moitos efectos negativos para o conxunto das explotacións galegas, o que repercute ata hoxe na nosa economía. As explotacións sufriron cambios relacionados coa imposición de límites na produción de leite e duns prezos nada favorecedores para os gandeiros. Isto supuxo que algúns agricultores tiveran que adaptar as súas explotacións ás normas europeas, o que conlevou gastos difícilmente custeables polas explotacións; moitas explotacións tiveron que pechar ou realizar unha reconversión, ben transformando a produción de leite en produción de carne, como foi o caso da maioría de explotacións.
Na actualidade, ao estar baixo as directrices da Unión Europea, os beneficios son menores e o único que salva a pequena ou mediana explotación son as axudas da PAC (Política Agraria Comunitaria), que esixen o cumprimento duns requisitos específicos.
A realidade actual para calquera persoa que ten unha explotación é a de tratar de cubrir gastos xa que o marxe de ganancias é tan ínfimo que só dá para sobrevivir. Por iso moitas persoas teñen un traballo a tempo parcial que se poida combinar co traballo das explotacións. Outro dos perigos que afectan a situación actual do mundo agrario é a inexistencia de relevo xeracional para os propietarios que se xubilban, o que augura un futuro incerto para as pequenas explotacións gandeiras.
Algunhas explotacións intentan realizar unha produción ecolóxica para racionalizar gastos e mellorar a calidade dos productos. Con isto compran menos produtos derivados do petróleo e consiguen mellores resultados. Na comarca existen cinco explotacións ecolóxicas de leite e unha de carne.
Por outra banda, os custes de produción dos labregos tamén se ven afectados polo problema da terra xa que non hai suficiente: destínase maioritariamente a usos de carácter forestal.
A charla rematou cunha rolda de preguntas".
Sheila Sandá Rico
2º Bacharelato B
 
Hai outras entradas neste blogue sobre o problema do leitee sobre o documental Vendo una vaca lechera. Tes máis fotos da charla na web no Instituto.